you're reading...
Moishe Postone

Moishe Postone: Οι δυϊσμοί της καπιταλιστικής νεωτερικότητας.

Σκέψεις για την ιστορία, το Ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό

Το παρακάτω απόσπασμα βρίσκεται στο νέο βιβλίο του Jack Jacobs  Jews and Leftist Politics. Judaism, Israel, Antisemitism, and Gender (2017). Την μετάφραση του αποσπάσματος για το Shades έκανε o V.J. Οι υπογραμμίσεις με μαύρα γράμματα είναι δικές μας.

Το κεφάλαιο αυτό επιδιώκει να συνδέσει τις ιστορικές μεταβολές των δημόσιων αποκρίσεων στο Ολοκαύτωμα και την κατανόηση του αντισημιτισμού, ιδίως από την αριστερά, με τις ιστορικά μεταβαλλόμενες ρυθμίσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας ύστερα από το 1945. Η σύνδεση αυτών των δύο μπορεί να υπάρξει διαφωτιστική: οι δημόσιες αποκρίσεις στο Ολοκαύτωμα τείνουν να δομούνται από μια αντίθεση μεταξύ των αφηρημένων τρόπων της καθολικότητας και της συγκεκριμένης ιδιαιτερότητας – μια αντίθεση η οποία επίσης αποτελεί στοιχείο συγκρότησης του σύγχρονου αντισημιτισμού.

Αυτές οι αποκρίσεις συνδέονται, και έχουν μετατοπιστεί μαζί, με τις μεταβαλλόμενες ρυθμίσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας από την φορντική-κεϋνσιανή ρύθμιση των δεκαετιών του 1950 και 1960 στην επακόλουθη νεοφιλελεύθερη ρύθμιση. Αναλογιζόμενοι αυτές τις μεγάλης κλίμακας ρυθμίσεις μπορούμε να ρίξουμε φως στον ιστορικό χαρακτήρα αυτών των αποκρίσεων· την ίδια στιγμή, η εξέταση αυτών των αποκρίσεων μπορεί να ρίξει φως σ’ αυτές τις ευρύτερες ιστορικές ρυθμίσεις. Αυτό το σύνθετο πρόβλημα μπορεί να προσεγγιστεί γόνιμα στη βάση μιας κριτικής θεωρίας, αφενός, του κεφαλαίου και, αφετέρου, του αντισημιτισμού. Εντός του πλαισίου μιας κριτικής θεωρίας του κεφαλαίου, η αντίθεση μεταξύ των αφηρημένων τρόπων καθολικότητας και της συγκεκριμένης ιδιαιτερότητας δεν είναι ούτε δεδομένη οντολογικά ούτε ιστορικά τυχαία, αλλά είναι εγγενής των θεμελιώδων μορφών που δομούν τον καπιταλισμό, ονομαστικά, του εμπορεύματος και του κεφαλαίου.

Μια τέτοια ανάλυση συλλαμβάνει και τους δύο όρους της αντίθεσης -αφηρημένη καθολικότητα και συγκεκριμένη ιδιαιτερότητα- σαν να παραμένουν περιορισμένοι εντός του πλαισίου της καπιταλιστικής νεωτερικότητας, μολονότι πολλές θέσεις βασισμένες είτε στον έναν είτε στον άλλο όρο έχουν νοηθεί σαν θεμελιωδώς «κριτικές» ή «ριζοσπαστικές», δείχνοντας πέρα από την παρούσα τάξη πραγμάτων. Η παρούσα έκθεση επιδιώκει να προβληματικοποιήσει αυτές τις «κριτικές» θέσεις τονίζοτας τον μονομερή τους χαρακτήρα και εφιστώντας την προσοχή σε μια ιστορική μετατόπιση από την επικράτηση των κριτικών βασισμένων στην αφηρημένη καθολικότητα, χαρακτηριστική της κλασσικής φιλελεύθερης σκέψης και, με σημαντικές διαφοροποιήσεις, των εργατικών κινημάτων, στην επικράτηση θέσεων που εστιάζουν στη συγκεκριμένη ιδιαιτερότητα, θέσεις δηλαδή σαν αυτές που εκφράζονται από απελευθερωτικούς αγώνες που μπορούν να θεωρηθούν ως αντιαποκιακοί, με την ευρύτερη έννοια. Ισχυριζόμενοι πως και τα δύο αυτά είδη αποκρίσεων παραμένουν εγγενή του καπιταλισμού, εγγενή του διφυούς του χαρακτήρα, η προσέγγιση που παρουσιάζουμε εδώ προβληματικοποιεί τη σχέση της καθεμιάς με το Ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό, ενώ παράλληλα συνεισφέρει μια ακούσια κριτική της απελευθερωτικής θεωρίας. Μακρυά από το να σκιαγραφεί ζητήματα περιφερειακής σημασίας για τις κριτικές θεωρίες του καπιταλισμού, τότε, το σύνθετο πρόβλημα των αποκρίσεων στο Ολοκαύτωμα και τις μεταβαλλόμενες ρυθμίσεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας αγγίζει ζητήματα θεμελιώδους σημασίας γι’ αυτές τις θεωρίες.

Εντός του πλαισίου που περιγράφεται σ’ αυτό το κεφάλαιο, η εξέταση αυτών των μεταβαλλόμενων αποκρίσεων όχι μόνο αποκαλύπτει τον γενικά προβληματικό τους χαρακτήρα, αλλά ρίχνει επίσης φως στα όρια της αριστέρας με όρους της πιο θεμελιώδης της αυτογνωσίας σαν μια έμπρακτη και θεωρητική κριτική της καπιταλιστικής τάξης πραγμάτων. Εκείνο που μεσολαβεί αυτές τις διαφορετικές στιγμές, όπως θα επιδείξω παρακάτω, είναι το ζήτημα του αντισημιτισμού. Εδώ θα μπορέσω να παρουσιάσω μόνο ένα πρώτο σχέδιο αυτού του επιχειρήματος. Θα περιγράψω συνοπτικά τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των δύο γενικών ιστορικών ρυθμίσεων της μεταπολεμικής καπιταλιστικής νεωτερικότητας και θα σκιαγραφήσω επίσης μια ανάλυση του αντισημιτισμού η οποία τον διακρίνει από τον ρατσισμό εν γένει, ενώ παράλληλα δείχνει ότι είναι βαθιά διαπλεκόμενος με την ιστορία όπως αυτή συγκροτήθηκε από το κεφάλαιο. Μια τέτοια ανάλυση μπορεί να βοηθήσει στην εννοιολογική διάκριση μεταξύ της πολιτικής τρομοκρατίας και μαζικής δολοφονίας (όπως εκφράστηκε μεταφορικά στο Μπούχενβαλντ και τη Χιροσίμα) από την εξόντωση (όπως αναπαριστήθηκε στο Άουσβιτς). Αυτές οι διακρίσεις δεν είναι σημαντικές επειδή το ένα έγκλημα είναι «χειρότερο» από το άλλο, αλλά επειδή η αριστερά, η οποία δεν συνάντησε πολλά προβλήματα στην εννοιολογική αντιμετώπιση της πολιτικής τρομοκρατίας και της μαζικής δολοφονίας, έχει συναντήσει δυσκολίες στην κατανόηση της εξόντωσης. Οι δυσκολίες αυτές αποκαλύπτουν μια ανεπαρκή κατανόηση του αντισημιτισμού και, συνεπακόλουθα, μια υποβόσκουσα αδυναμία στην κατανόηση του θεμελιώδες αντικειμένου της αριστερής κριτικής: του καπιταλισμού.

About critiqueandpraxis

για να οπλίσουμε την κριτική στην καθημερινή δράση για τον κομμουνισμό

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Tags

Anselm Jappe Erich Fromm Ernst Bloch Friedrich Engels Grundrisse Gruppe Krisis Guy Debord Hegel Herbert Marcuze Kant Karl Marx Karl Marx & Friedrich Engels Max Horkheimer Max Horkheimer & Theodor Adorno minima moralia Moishe Postone Otto Fenichel pdf Robert Kurz shoah Theodor W Adorno Walter Benjamin Αρνητική διαλεκτική Γερμανική ιδεολογία Μαρξικές προσεγγίσεις άρθρα αλλοτρίωση αντικαπιταλισμός αντισημιτισμός αξία αποσπάσματα αφηρημένη εργασία αφηρημένος χρόνος για εκτύπωση διαλεκτική διαλεκτική του διαφωτισμού εθνικοσοσιαλισμός επανάσταση εργασία εργατική τάξη θέαμα ιδεολογία ιστορία ιστορικός υλισμός καπιταλισμός καπιταλιστική κρίση καταστασιακή διεθνής κεφάλαιο κριτικές προσεγγίσεις κριτική θεωρία κριτική της αξίας κριτική της βίας κριτική του καπιταλισμού μαζική κουλτούρα μαρξισμός μεταφράσεις νεωτερικότητα οικονομία ολοκαύτωμα ουμανισμός πολιτική οικονομία πολιτιστική βιομηχανία προκαπιταλιστικές κοινωνίες προς ένα νέο μανιφέστο σοσιαλισμός συλλογικά κείμενα συνεντεύξεις σχολή της Φρανκφούρτης τέχνη το αυταρχικό κράτος το κεφάλαιο φασισμός φιλοσοφία ψυχανάλυση ψυχολογία

Blog Stats

  • 56,574 hits
Flag Counter
%d bloggers like this: